Thành nhà Hồ, điểm du lịch hấp dẫn ở Thanh Hóa

Thành nhà Hồ hiện đang thu hút được rất nhiều du khách Việt Nam cũng như quốc tế tới tham quan. Để gặt hái được những thành tựu rất đáng ghi nhận đó, trong thời gian qua, Trung tâm bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ đã không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng phục vụ du khách.

Thay đổi để phát triển

Trung tâm đã phấn đấu vượt mọi khó khăn để bảo tồn phát huy giá trị khu di sản và thực hiện nhiều giải pháp để phát triển du lịch. Đơn vị không ngừng tăng cường khai thác các giá trị đặc trưng của di sản; tập hợp, thu hút người dân trong không gian văn hóa Tây Đô tổ chức hoạt động du lịch cộng đồng; phối hợp với các công ty du lịch lữ hành khảo sát, xây dựng các tour, tuyến du lịch, tăng cường kết nối với các di tích vệ tinh, đáp ứng nhu cầu thụ hưởng đa dạng loại hình, ứng dụng công nghệ số, công nghệ thông tin trong quản lý, quảng bá hình ảnh khu di sản.

Trung tâm cũng đã có nhiều đổi mới, hoàn thiện các sản phẩm du lịch như: Không gian trưng bày ngoài trời; khu vực check-in “Súng thần công – cải cách triều Hồ”; không gian văn hóa nông nghiệp vùng Tây Đô; gian hàng bán sản phẩm OCOP của địa phương…, đồng thời mở rộng khai thác tuyến tham quan tại di sản như: Tham quan Nội thành, tham quan Di sản Thành nhà Hồ – Làng cổ, tham quan văn hóa tâm linh vùng đệm dọc sông Mã…

Theo ông Nguyễn Bá Linh, Giám đốc Trung tâm bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ, sau đại dịch Covid-19, Trung tâm đã triển khai thực hiện hàng loạt nhiệm vụ chiến lược góp phần thực hiện hiệu quả các cam kết của UBND tỉnh Thanh Hóa với UNESCO, bảo tồn tính toàn vẹn, tính xác thực và giá trị nổi bật toàn cầu của di sản. Cùng với đó, hoạt động du lịch cũng được trung tâm tích cực đổi mới, đa dạng, phát triển góp phần quan trọng vào sự phát tiển kinh tế xã hội trong toàn tỉnh.

Để bắt nhịp xu thế phát triển du lịch số, từ năm 2019 đến nay, Trung tâm đã xây dựng Chương trình thuyết minh 3D giới thiệu tổng quát các giá trị nổi bật của Di sản Thành nhà Hồ; trong đó, nhấn mạnh giá trị nổi bật cả khu vực lõi và khu vực đệm của di sản thế giới này. Với việc xây dựng chương trình này, trung tâm được xem là một trong những đơn vị đi đầu trong chuyển đổi số ở lĩnh vực quản lý và phát huy giá trị di sản, đặc biệt là hoạt động du lịch.

Không dừng lại ở đó, với mong muốn mang đến những trải nghiệm hoàn hảo nhất cho du khách, trung tâm tiên phong xây dựng các sản phẩm, dịch vụ công nghệ tiện ích như: Xây dựng ứng dụng hỗ trợ khách du lịch, ứng dụng công nghệ thuyết minh 3D, tích hợp mã QR nghe thuyết minh tự động, số hóa hiện vật tại gian trưng bày bằng cách chụp ảnh, đánh số, cập nhật thông tin hiện vật… sau đó chuyển sang lưu trữ ở dạng file mềm trên các nền tảng số.

Đơn vị đã nâng cấp hệ thống wifi phục vụ công tác điều hành, quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ du khách tại di sản, cho phép phục vụ nhanh chóng nhu cầu lưu trữ, tìm hiểu thông tin của cán bộ, nhân viên cũng như du khách. Thông qua hình ảnh 3D về các di tích, di vật, du khách chỉ cần đứng tại một vị trí tham quan hay ở bất cứ đâu có thể tìm hiểu tổng thể hoặc chi tiết khu di sản bằng hình ảnh trực quan sinh động và chính xác tuyệt đối thông qua điện thoại thông minh có kết nối internet.

Tòa thành bằng đá độc đáo ở Việt Nam

Thành nhà Hồ (hay còn gọi là thành Tây Đô, thành An Tôn, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai) là kinh đô nước Đại Ngu (quốc hiệu của Việt Nam dưới thời nhà Hồ), nằm trên địa phận tỉnh Thanh Hóa.

Đây là tòa thành kiên cố với kiến trúc độc đáo bằng đá có quy mô lớn hiếm hoi ở Việt Nam, có giá trị và độc đáo nhất, duy nhất còn lại ở tại Đông Nam Á và là một trong rất ít những thành lũy bằng đá còn lại trên thế giới. Thành được xây dựng trong thời gian ngắn, chỉ khoảng 3 tháng (từ tháng 1 đến tháng 3 năm 1397) và đến nay, dù đã tồn tại hơn 6 thế kỷ nhưng một số đoạn của tòa thành vẫn còn tương đối nguyên vẹn.

Ngày 27-6-2011, sau 6 năm đệ trình hồ sơ, Thành nhà Hồ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, thành cũng được CNN đánh giá là một trong 21 di sản nổi bật và vĩ đại nhất thế giới. Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 62 di tích quốc gia đặc biệt.

Thành Tây Đô được xây vào năm 1397 dưới triều Trần do quyền thần Hồ Quý Ly chỉ huy, người không lâu sau (1400) lập ra nhà Hồ. Thành đá được xây dựng trong một thời gian kỷ lục, chỉ chừng 3 tháng. Các cấu trúc khác như các cung điện, rồi La Thành phòng vệ bên ngoài, đàn Nam Giao… còn được tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cho đến năm 1402.

Theo chính sử, thành được xây dựng rất khẩn trương. Thành Tây Đô ở vào địa thế khá hiểm trở, có lợi thế về phòng ngự quân sự hơn là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá. Vị trí xây thành đặc biệt hiểm yếu, có sông nước bao quanh, có núi non hiểm trở, vừa có ý nghĩa chiến lược phòng thủ, vừa phát huy được ưu thế giao thông thủy bộ. Như mọi thành quách bấy giờ, thành bao gồm thành nội và thành ngoại. Thành ngoại được đắp bằng đất với khối lượng gần 100.000 mét khối, trên trồng tre gai dày đặc cùng với một vùng hào sâu có bề mặt rộng gần tới 50 mét bao quanh.

Bên trong thành ngoại là thành nội có mặt bằng hình chữ nhật chiều Bắc – Nam dài 870,5m, chiều Đông – Tây dài 883,5 mét. Mặt ngoài của thành nội ghép thẳng đứng bằng đá khối kích thước trung bình 2 m x một m x 0,70 m, mặt trong đắp đất. Bốn cổng thành theo chính hướng Nam – Bắc – Tây – Đông gọi là các cổng tiền – hậu – tả – hữu (Cửa Tiền hay còn gọi là Cửa Nam, Cửa Hậu còn gọi là Cửa Bắc, cửa Đông Môn và cửa Tây Giai). Các cổng đều xây kiểu vòm cuốn, đá xếp múi bưởi, trong đó to nhất là cửa chính Nam, gồm 3 cửa cuốn dài 33,8 mét, cao 9,5 mét, rộng 15,17 mét. Các phiến đá xây đặc biệt lớn (dài tới 7 mét, cao 1,5 mét, nặng chừng 15 tấn).

Các cung điện, dinh thự trong khu vực thành đã bị phá huỷ, di tích còn lại hiện nay là 4 cổng thành bằng đá cuốn vòm, tường thành và đặc biệt là Di tích Đàn tế Nam Giao còn khá nguyên vẹn. Trong các phế tích đáng chú ý có nền chính điện chạm một đôi tượng rồng đá rất đẹp dài 3,62 mét.

Thành Tây Đô thể hiện một trình độ rất cao về kĩ thuật xây vòm đá thời bấy giờ. Những phiến đá nặng từ 10 đến 20 tấn được nâng lên cao, ghép với nhau một cách tự nhiên, hoàn toàn không có bất cứ một chất kết dính nào.

Trở lại với câu chuyện đổi mới của Trung tâm bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ, chính từ những việc làm thiết thực nêu trên, đơn vị đã đạt được nhiều kết quả được nhân dân, du khách trong và ngoài nước ghi nhận. Thành nhà Hồ trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn ở xứ Thanh với gần 200 nghìn lượt khách tham quan, vượt hơn 40 nghìn lượt khách so với chỉ tiêu năm 2023.

Việc đổi mới, đa dạng hóa các tuyến tham quan gắn với đặc trưng của Di sản Văn hóa thế giới Thành nhà Hồ được coi là việc làm sáng tạo, mang tính chiến lược, góp phần nâng cao vai trò vị thế của du lịch Thành nhà Hồ trên bậc thang phát triển kinh tế – xã hội của xứ Thanh.

Đinh Nam