Doanh nghiệp cần biết 05 nội dung quan trọng khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo Luật Trí tuệ nhân tạo 2025.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang trở thành xu hướng tất yếu trong nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, tài chính, thương mại điện tử và truyền thông. Tuy nhiên, khi Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, doanh nghiệp sử dụng AI cần tuân thủ nhiều nghĩa vụ pháp lý mới.

Hệ thống AI được phân loại theo mức độ rủi ro

Luật AI 2025 chia hệ thống AI thành ba mức độ rủi ro: AI rủi ro cao; AI rủi ro trung bình và AI rủi ro thấp, cụ thể:

AI rủi ro cao, những hệ thống này phải chịu cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt nhất, bao gồm các hệ thống có khả năng gây ảnh hưởng lớn đến: tính mạng; sức khỏe; quyền con người; an ninh quốc gia.

AI rủi ro trung bình, là các hệ thống có khả năng gây nhầm lẫn hoặc thao túng nhận thức của người sử dụng, đặc biệt khi người dùng không nhận ra rằng họ đang tương tác với AI.

AI rủi ro thấp, là các công cụ hỗ trợ đơn giản hoặc có phạm vi tác động hạn chế.

Việc phân loại rủi ro giúp cơ quan quản lý áp dụng cơ chế kiểm soát tương xứng và tránh gây cản trở không cần thiết đối với đổi mới sáng tạo.

Nội dung do AI tạo ra phải có dấu hiệu nhận biết

Một quy định quan trọng của luật là âm thanh, hình ảnh và video do AI tạo ra phải gắn dấu hiệu nhận biết để phân biệt với nội dung thật. Quy định này nhằm: ngăn chặn deepfake; hạn chế thông tin giả mạo; bảo vệ quyền của cá nhân và tổ chức.

Luật cho phép nhiều hình thức dấu hiệu nhận biết, ví dụ: Gắn nhãn hiển thị: “Nội dung được tạo bởi AI”; “AI-generated content”; “Hình ảnh được tạo bằng trí tuệ nhân tạo” hoặc Watermark (dấu chìm kỹ thuật số). Một số hệ thống AI sẽ gắn watermark hoặc mã nhận diện kỹ thuật số vào: hình ảnh; video; âm thanh để hệ thống máy tính có thể nhận biết nội dung đó do AI tạo ra. Metadata (thông tin ẩn trong file). Trong file có thể chứa thông tin: “phần mềm AI đã tạo nội dung”; “thời gian tạo”; “hệ thống AI sử dụng”.

AI rủi ro cao phải được chứng nhận trước khi vận hành

Trước khi đưa vào sử dụng, các hệ thống AI rủi ro cao phải được: đánh giá sự phù hợp, chứng nhận theo tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết lập cơ chế quản lý rủi ro và quản trị dữ liệu.

Đây được xem là một cơ chế tương tự như việc kiểm định các thiết bị có nguy cơ cao trong các ngành công nghiệp khác.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do AI. Quy định này nhằm bảo vệ người dùng và buộc các tổ chức triển khai AI phải kiểm soát rủi ro ở mức cao nhất.

Luật AI 2025 đưa ra một nguyên tắc rất đáng chú ý: bên triển khai AI có thể phải bồi thường thiệt hại ngay cả khi không có lỗi, nếu hệ thống AI gây ra thiệt hại cho người sử dụng.

Thời gian chuyển tiếp để tuân thủ luật

            Các hệ thống AI đang hoạt động trước khi luật có hiệu lực được phép tiếp tục vận hành trong thời gian chuyển tiếp: 18 tháng đối với lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính và 12 tháng đối với các lĩnh vực khác.  Sau thời gian này, các hệ thống AI phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tuân thủ theo quy định của luật.

Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 đặt ra một khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho việc phát triển và sử dụng AI tại Việt Nam. Đối với doanh nghiệp, việc hiểu và tuân thủ các quy định của luật không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường công nghệ minh bạch, an toàn và bền vững.

Đinh Phương

Nguồn Thư viện pháp luật